Atatürk’ün mal varlığı 2

‘Satılık İmparatorluk” adlı eserde M.Kamal’in inanılmaz mal varlığı..

Kim mi söylüyor?
-Devrin kudretli Başbakanı İsmet İnönü.
-Nerede söylüyor?
Sabahattin Selek’e anlattığı, Ulus Gazetesi’nde tefrika edilen ve sonra da İnönü Vakfı tarafından Bilgi Yayınevi’nde basılan hatıralarında.

Atatürk Ankara’da Orman, Yağmurbaba, Balgat, Macun, Güvercinlik, Tahar, Etimesut ve Çakırlar çiftliklerinden oluşan Orman Çiftliği ile Yalova’daki Millet ve Baltacı, Tarsus’taki Piloğlu, Silifke’deki Tekir ve Şövalye çiftliklerinin olduğu gibi, Hatay Dörtyol’daki portakal bahçesi ile Karabasamak Çiftliği’nin de sahibi görünmektedir.’
Atatürk vasiyetinde hazineye bağışladığı malları 6 kalemde topluyor.

İlk kalem, arazidir.
Buna göre toplam 154.729 dönüm araziye sahip olduğunu öğreniyoruz. Ayrıntılar şöyledir:
582 dönüm meyve bahçeleri,
700 dönüm fidanlık (650 bin adet fidan),
400 dönüm Amerikan asma fidanlığı (560 bin adet kök bağ çu-buğu),
220 dönüm bağ (88 bin adet bağ kütüğü),
375 dönüm sebze bahçesi 220 dönüm zeytinlik (6600 ağaçlık),
1654 ağacın bulunduğu 17 dönüm portakallık,
15 dönem kuşkonmazlık,
100 dönüm park ve bahçe ile 2650 dönüm çayır ve yoncalık,
1450 dönüm orman, 148 bin dönüm tarıma elverişli arazi ve meralar.

Ardından bina ve tesisler geliyor. Buna göre 51 adet binanın sahibi olduğunu kendisi yazıyor Atatürk. Şöyle ki:
45 yönetim binası ve ikametgâhı,
7 adet 15 bin baş koyun kapasiteli ağıl,
Aydos ve Toros yaylalarında kurulan 6 mandıra, 8 at ve sığır ahırı, 7 ambar, 4 samanlık ve otluk, 6 hangar ve sundurma, 4 lokanta, gazino ve eğlence yerleri, lunapark, 2 fırın ve 2 sera.

Vasiyetnamenin üçüncü kısmında ise fabrika ve imalathaneler sıralanıyor.
Başbakanlık Arşivi’ndeki belgeden Atatürk’ün birer adet bira, malt, buz, soda ve gazoz, deri, tarım aletleri ve demir fabrikası ile biri Ankara’da, diğeri Yalova’da olmak üzere iki adet modern süt fabrikası olduğunu öğreniyoruz.
Ayrıca yine Ankara ve Yalova’da birer geniş (“vasi”) yoğurt imlathanesi, yılda 80 ton şarap üretme kapasitesine sahip bir şarap imalathanesi, elektrikli bir değirmeni, Istanbul’daki bir çeltik (“çelik” değil!) fabrikasında yüzde 40 hissesi, her biri 15’er ton kaşar, 1000 teneke beyaz peynir, 600 teneke tuzlu yağ yapmaya elverişli iki imalathanesi de faal haldeymiş.

Belgede “Umumi Tesisat” başlığı altında aşağıdaki bilgilere yer verilmiş bulunuyor:
Ankara ve Yalova’ da iki tavuk çiftliği,
Yalova’daki çiftliğinde iki özel iskele ve liman tesisatı,
Üçü Ankara’da, ikisi Istanbul’da olmak üzere beş adet satış mağazası,
Orman Çiftliği’nde kanalizasyon, sulama, telefon ve elektrik tesisatları, küçük beton köprüler, özel yollar, içme ve su dağıtım şebekesi; Yalova ve Tekir çiftliklerinde de benzer tesisat.
Orman Çiftliği’nde çiftlik müzesi ile ufak çaplı bir hayvanat bahçesi tesisatı.

Listenin en ilginç kısmını ise canlı hayvanlar kalemi oluşturuyor. Buna göre Atatürk’ün,
Kıvırcık, merinos, karagül, karaman cinslerinden 13,100 baş koyunu,
Simental, Hollanda, Kırım, Jersey, Görensey, Halep yeni üre-tilen Orman ve Tekir ırklarından 443 baş sığırı,
İngiliz, Arap, Macar ve yerli ırklardan 69 adet koşu ve binek atı, 58 adet çoban merkebi (eşeği),
Legorn, Rhode Island ve yerli ırklardan 2450 adet tavuğu varmış.

Durun, liste bitmedi henüz. Şimdi de sıra Atatürk’ün cansız demirbaşlarında. Atatürk’ün cansız mal varlığı arasında 16 traktör, 13 harman ve biçerdöver makinesi ve o günün fiyatlarıyla 66.000 lira değerinde (bu rakamın üzeri nedense sonradan karalanmış!) “bilumum’ ziraat alet ve edevatı, 35 tonluk bir adet deniz motoru (Yalova çiftliğı’nde), beş kamyon ve kamyoneti, iki binek otomobili ile I servislerinde çalıştırılan binek ve yük arabası bulunuyormuş.
Ne de olsa o, bu ülkeyi baştan kurdu-kurtardı onun hakkı!

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: